Noc Muzeów 2026 w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu

Już 16 maja od 18.00 do 24.00 gmach przy ul. Wojciecha Korfantego 34 zamieni się w niezwykłą przestrzeń, gdzie rzeczywistość przenika się z magią, a dawne wierzenia, nauka i sztuka splatają się w fascynującą opowieść o świecie widzialnym i ukrytym.

W programie tegorocznej Nocy Muzeów m.in.:

• celtycki horoskop,
• magia w medycynie ludowej,
• spotkania z gadami i nocne łapanie owadów,
• tajemnice kultury żydowskiej – Tora i kalendarz,
• fascynujące opowieści o voodoo, epoce kamienia i ewolucji,
• magia światła i koloru w impresjonizmie,
• oraz wiele innych niezwykłych atrakcji!

Gmach przy ul. Wojciecha Korfantego 34

18.00 / Uroczyste otwarcie Nocy Muzeów / dyrektor Iwona Mohl

Parter

• Wystawa Co cię nie zabije, to cię wzmocni. Dawna medycyna ludowa

18.45–19.15 i 21.45–22.15 / Magia w medycynie ludowej / Anna Jurczyk

Dawna medycyna ludowa to zbiór przeróżnych praktyk leczniczych – zarówno tych racjonalnych, jak i takich, które wzbudzają pewne obawy co do skuteczności ich działania. W trosce o własne zdrowie ludność wiejska korzystała z leczniczych specyfików przygotowywanych głównie na bazie ziół, produktów pochodzących z chłopskiej zagrody czy atrybutów kultu religijnego. Popularne było jednak także stosowanie praktyk magicznych. Podczas spotkania opowiemy o magicznej stronie medycyny ludowej. Dowiecie się m.in., jakim roślinom przypisywano magiczną moc uzdrawiania, na czym polegała magia Alkmeny, a także jak wykorzystywano tzw. magię sympatyczną w lecznictwie i czy faktycznie zasługuje ona na takie miano?

• Wystawa Ślad pokoleń. Od synagogi do Żydowskiego Domu Modlitwy w Bytomiu

18.15–18.45 / Tajemnice kultury żydowskiej – Tora / Magdalena Pospieszałowska

Czym jest Tora i dlaczego od wieków zajmuje centralne miejsce w kulturze żydowskiej? Podczas tego spotkania będzie można odkryć nie tylko jej znaczenie dla judaizmu, ale także fascynujące tradycje związane z jej przechowywaniem, ozdabianiem i podejściem do niej jako do niezwykle cennego i najważniejszego przedmiotu rytualnego judaizmu, należącego do sfery sacrum. Zapraszamy do poznania symboliki, rytuałów oraz niezwykłych znaczeń, jakimi obdarzony jest ten święty Zwój, odbądźcie z nami inspirującą podróż do świata żydowskiej duchowości.

21.15–21.45 / Tajemnice kultury żydowskiej – kalendarz / Magdalena Pospieszałowska

Czy wiecie, że kalendarz żydowski rządzi się zupełnie innymi zasadami niż ten, którego używamy na co dzień? Podczas spotkania będziecie mogli poznać jego unikalną strukturę, znaczenie czasu w tradycji żydowskiej oraz najważniejsze święta i wydarzenia powracające w jego cyklu. To doskonała okazja, by odkryć, jak rytm roku kształtuje życie religijne i kulturowe. Przyjdźcie i zobaczcie czas z zupełnie innej perspektywy!

• Korytarz

19.00–23.00 / Celtycki horoskop / Dorota Podyma, Cecylia Jańczuk, Marta Nowak

Czerpiąc inspirację z duchowości dawnych Celtów, dla których granica między światem żywych a światem zmarłych była płynna, a los człowieka splatał się z rytmem natury i kosmosu, zanurzymy się w symbolice cykli życia, przemijania i odrodzenia. Tworząc horoskopy, spróbujemy odczytać znaki ukryte w opowieściach, żywiołach i wyobrażeniach tej tradycji. To zaproszenie do doświadczenia tajemnicy i szczypty magii – nie jako przepowiedni, lecz jako przestrzeni refleksji o tym, jak od wieków próbowano zrozumieć sens życia i śmierci.

• Sala Kolumnowa

18.30–19.30 / Magia światła i koloru. Impresjonizm / Agnieszka Bartków, Weronika Trojan

Podczas prelekcji przybliżymy historię impresjonizmu oraz twórczość jego wybitnych przedstawicieli. Opowiemy o najważniejszych dziełach, które wówczas powstały, a także stosowanych technikach, które zrewolucjonizowały ówczesne malarstwo. Spróbujemy znaleźć odpowiedź na pytanie, skąd wzięły się tak duże zainteresowanie i trwająca do dziś fascynacja pracami impresjonistów. A najwięksi miłośnicy impresjonizmu po prelekcji będą mogli wziąć udział w warsztatach artystycznych, o których więcej informacji nieco niżej.

20.00–21.30 / Voodoo: magiczne praktyki lecznicze / Kuba Szczęśniak

Prelekcja Kuby Szczęśniaka, religioznawcy i podróżnika, przybliży specyfikę tradycji Voodoo na podstawie wizyty w Beninie i Togo w 2025 roku. Autor, odwiedzając miejsca etnograficzne nierozerwalnie związane z tą praktyką, miał okazję uczestniczyć w lokalnych ceremoniach oraz prowadzić rozmowy z afrykańskimi kapłanami. Ważnym elementem wystąpienia będzie ukazanie Beninu i Togo jako kolebki tradycji, która wraz z diasporą afrykańską przeniosła się na Haiti oraz do Nowego Orleanu. Podróżnik pokaże, jak w toku procesów historycznych pierwotne wierzenia ewoluowały, tworząc unikalne, synkretyczne nurty religijne, wciąż silnie zakorzenione w magicznych praktykach leczniczych.

22.00–23.00 / Magia i wierzenia ludzi epoki kamienia / Jarosław Święcicki

Czy magia była tylko wyobrażeniem czy realnym narzędziem przetrwania? Dla ludzi epoki kamienia świat był pełen ukrytych sił, znaków i znaczeń, a granica między tym, co widzialne, a tym, co niewidzialne – niezwykle cienka. Zapraszamy na opowieść o codzienności naszych najdawniejszych przodków, nie tej znanej z podręczników, lecz tej bliższej doświadczeniu – pełnej nadziei, lęku i prób zrozumienia otaczającej rzeczywistości. Podczas spotkania przyjrzymy się magii łowieckiej (rytuałom i wyobrażeniom związanym z polowaniem i przetrwaniem), magii dnia codziennego (gestom, przedmiotom i praktykom, które miały chronić i pomagać) oraz symbolom i rytuałom (sposobom porządkowania świata i nadawania sensu życiu oraz śmierci). Zapraszamy na opowieść o ludziach, którzy – podobnie jak my – próbowali oswoić niepewność i odnaleźć swoje miejsce w świecie.

• Sala 107

19.30–22.30 / Magia światła i koloru. Impresjonizm / warsztaty dla dorosłych / Agnieszka Bartków, Weronika Trojan / UWAGA: obowiązują zapisy w Dziale Edukacji (tel. 32 281 82 94, w. 127) oraz przedsprzedaż biletów w kasie muzealnej, liczba miejsc ograniczona, wstęp: 15 zł

Zapraszamy do wzięcia udziału w magicznych warsztatach malarskich. Wspólnie namalujemy obraz, stosując zasady, zgodnie z którymi tworzyli słynni francuscy impresjoniści – Cloude Monet, Camille Pissarro, Auguste Renoir czy Edgar Degas. Posługując się metodą dywizjonizmu, wejdziemy w niesamowity świat optyki, w którym sztuka łączy się z nauką. Nakładając na płótno niewielkie plamy farb o czystych barwach, osiągniemy zaskakujące efekty. Czy ten sam obraz widziany z daleka, a oglądany z bliska wygląda tak samo? Już niebawem się o tym przekonamy.

Piętro pierwsze

• Korytarz

18.00–20.00 / Magiczna ochrona / warsztaty tworzenia amuletów z gliny / Małgorzata Kapczyńska, Ewelina Imiołczyk

Zapraszamy najmłodszych na wyjątkowe warsztaty inspirowane dawnymi kulturami, podczas których stworzą oni własne magiczne amulety. W atmosferze pradawnych rytuałów dzieci odkryją symbole natury i nadadzą swoim talizmanom wyjątkową moc. To niezwykła podróż do świata, gdzie wyobraźnia i magia splatają się w jedno.

• Wystawa Od dinozaurów do człowieka. Historia życia na Ziemi / wstęp 1 zł

20.30–21.30 / Magia ewolucji / Marek Ryś

Czy kiedykolwiek zastanawialiście się, jak to się stało, że my, ludzie, jesteśmy na Ziemi? Czym był i jak przebiegał proces, dzięki któremu z prymitywnych form żywych stworzeń rozwinęły się te bardzo skomplikowane? I dlaczego zamiast rozwiązań idealnych preferowane są te „wystarczająco dobre”? Ewolucja to najlepiej udokumentowana i powszechnie zaakceptowana naukowa teoria, tłumacząca związane z tym procesem zjawiska i dająca odpowiedzi na wiele pytań. A przede wszystkim pokazująca, że zbiór wielu przypadków i zbiegów okoliczności był niezbędny, byśmy mogli się tu razem spotkać. Aczkolwiek – co jest najważniejsze – chociaż wszystko to wygląda wręcz na czary, w istocie niewiele ma z nimi wspólnego… Zapraszamy na opowieść o naszej biologicznej historii.

22.00–23.30 / Magia wróżb w grocie / warsztaty / Ewelina Imiołczyk, Dominika Tokarz

Podczas Nocy Muzeów przeniesiemy się do czasów epoki kamienia, gdzie w mrocznej grocie szamani odkrywali tajemnice przyszłości. To właśnie tam w blasku ognia odbędą się pradawne wróżby z kości, inspirowane rytuałami dawnych łowców. Pozwólmy poprowadzić się magii natury i usłyszeć szept przodków.

Ogród muzealny

18.00–19.00 / Gdy brakuje „magii” w ogrodzie / dr Waldemar Żyła

Ogród może być miejscem odpoczynku, relaksu i fascynacji. Może też przypominać zaniedbany kawałek zieleni w otoczeniu domu. To kwestia wyboru. Czy można jednak stworzyć ogród lub inny, często niewielki kawałek zieleni przyjazny dla oka oraz ciekawych owadów bez dużego nakładu czasu, finansów i energii? Jakich błędów trzeba unikać, a które działania mogą przynieść skutki wręcz przeciwne do oczekiwań? O „magicznych” i pozbawionych „magii” ogrodach opowiemy w naszym ogrodzie muzealnym. 

21.00–23.00 / Nocne łapanie owadów / Adam Larysz, Janusz Grzywocz

Dlaczego ćmy przyciąga światło? A jakie wabi je najbardziej? Dlaczego niektóre ćmy nie lecą w jego stronę? Czy zanieczyszczenie światłem jest tak niebezpieczne dla owadów? Jakie są tradycyjne i współczesne metody połowów owadów do światła? I wreszcie – co może nam przylecieć do światła w Noc Muzeów? Na te i wiele innych pytań odpowiemy w ogrodzie muzealnym, zapraszamy!

Centrum Edukacji, wejście od ul. Piłsudskiego

18.30–19.15 i 19.30–20.15 / Pan Pająk i jego zwierzyniec. Tajemniczy świat gadów / Andrzej Pająk / UWAGA: obowiązują zapisy na określoną godzinę w Dziale Edukacji (tel. 32 281 82 94, w. 127) oraz przedsprzedaż biletów w kasie muzealnej, liczba miejsc ograniczona, wstęp: bilet normalny – 15 zł, bilet ulgowy – 10 zł

Jeśli chcecie poznać i pokochać gady, pozbyć się lęków i uprzedzeń związanych z ich współobecnością w świecie, te warsztaty są właśnie dla Was. Zapraszamy na Noc Muzeów z Andrzejem Pająkiem i jego przyjaciółmi. W spotkaniu wezmą udział zwierzęta – jego nie zawsze czworonożni podopieczni. Poznamy wiele ciekawych historii, nauczymy się dbać o gady i rozumieć ich świat, a przede wszystkim nawiążemy kontakt przyjemny i bezpieczny dla obu stron. Od najmłodszych lat życie Andrzeja Pająka związane jest ze zwierzakami. Pięćdziesiąt lat hodowania i głaskania upoważnia go do tego, że może powiedzieć z całą stanowczością, że „bracia mniejsi” cały czas uczą go pokory, szacunku i miłości do każdej istoty żywej w otaczającym go świecie. Tego też uczy na warsztatach, na które serdecznie zapraszamy.

Wykonawca / Organizator:

Muzeum Górnośląskie w Bytomiu